روابط نامشروع به چه روابطی اطلاق می‌شود؟

روابطی که بیش از حد معمول بین زن و مرد نامحرم برقرار باشد در اصطلاح روابط نامشروع نامیده می‌شود. بالاترین حد این روابط زناست ولی مراتب پایین‌تر نیز ممکن است با مجازات همراه شود. فصل هجدهم قانون مجازات اسلامی به جرایم ضد عفت و اخلاق عمومی اختصاص داده شده و ماده ۶۳۷قانون مجازات اسلامی مقرر داشته: هرگاه زن ومردی که بین آنها علقه زوجیت نباشد، مرتکب روابط نامشروع یا عمل منافی عفت غیر از زنا، از قبیل تقبیل یا مضاجعه شوند، به شلاق تا 99 ضربه محکوم خواهند شد و اگر عمل با عنف و اکراه باشد فقط اکراه‌کننده تعزیر می‌شود.

موضوع اول: پیگیری قضایی

جرم رابطه نامشروع شکایتی است که می‌توان در تمام ‌دادسراها آن را طرح و پیگیری کرد. در شهر تهران دادسرایی تخصصی با عنوان دادسرای ارشاد نیز برای رسیدگی به این جرم تعیین شده که افراد می‌توانند با مراجعه به این محل دادخواست خود را به این مرجع تخصصی ارائه دهند، اما این مساله مانع از رسیدگی به این شکایت در دادسراهای عمومی‌ نیست. البته گاهی دادسراهای مختلف چنین پرونده‌هایی را برای دادسرای ارشاد ارسال می‌کنند تا در آن محل مورد رسیدگی قرار گیرد. در شهرستان‌ها این شکایت در دادسراها رسیدگی می‌شود. شیوه رسیدگی هم مانند دیگر جرایم کیفری است و دادگاه با احضار متهم و بازجویی از وی وارد رسیدگی به پرونده می‌شود.

نکته1– بر خلاف دادگاه‌ها و دادسراهای دیگر که خبرنگاران با مجوزهای لازم امکان حضور در جلسات دادگاه و تهیه گزارش از دادسراها را دارند، دادسرای ارشاد هیچ خبرنگاری را برای تهیه گزارش نمی‌پذیرد و درباره پرونده‌هایی که در این دادسرا مورد رسیدگی قرار می‌گیرد نیز هیچ‌گونه اطلاع‌رسانی صورت نمی‌گیرد. چنین مساله‌ای به این دلیل است که اولا موضوع آبروی شهروندان در این پرونده‌ها در میان است و ثانیا ممکن است بیان و گزارش چنین موضوع‌هایی باعث اشاعه فساد و فحشا شود و در نتیجه قبح این مسایل از بین برود.

نکته2– شاکیان چنین پرونده‌هایی معمولا از به خاطر روابط همسر خود کارشان به دادسرا کشیده‌ است حالا یا صرفا از همسر خود شکایت دارند و یا از کسی که با همسر آنها ارتباط داشته شاکی هستند. البته در بسیاری از موارد روابطی که علت این شکایت‌ها هست واقعی نیست و به دلیل بدبینی و یا دوست داشتن زیاد از حد یکی از طرفین چنین و یا عدم رعایت برخی مسائل شرعی کار به اینجا کشیده می‌شود.

موضوع دوم: روابط فضای مجازی

فضای مجازی شمشیری دو لب است. هم برای زندگی در دنیای مدرن امروز گریزی از آن نیست و هم اگر فرهنگ استفاده از آن وجود نداشته باشد ممکن است به کیان خانواده‌ها آسیب‌های جبران‌ناپذیر وارد کند. به گفته سرپرست دادسرای ارشاد تهران 60 درصد روابط نامشروع از فضای مجازی شروع شده است.

نکته1– سوال اول این است که آیا صرف رابطه و صحبت زن و مرد نامحرم در تلگرام جرم است یا خیر. به نظر می‌رسد اگر مزاحمتی در کار نباشد و طرفین در صحبت کردن حدود را رعایت کنند به هیچ وجه نمی‌توان چنین روابطی را جرم دانست.

نکته2– سوال دوم این که پس چه روابطی در فضای مجازی جرم است. پاسخ اینکه اساسا فضای مجازی شروع روابط را تسهیل می‌کند و روابط نامشروع ممکن است از طریق گفتگوهای تلگرامی آغاز شود. اگر ثابت شود و یا حتی با توجه به محتوای گفتگوها ظن قوی برای قاضی ایجاد شود که روابط بین دو نامحرم به تلگرام محدود نبوده و به بیرون کشیده شده است بسته به نوع روابط می‌تواند مجازات مناسب تعیین شود. اگر هم در گفت‌وگوها الفاظ رکیک استفاده شود، به نحوی رابطه نامشروع محسوب می‌شود و قابل مجازات است. معمولا در غیر این موارد اثبات رابطه نامشروع بسیار سخت خواهد بود.

نکته3– سوال بعدی روش اثبات رابطه نامشروع در فضای مجازی است. با توجه به اینکه سرور پیام‌رسان تلگرام در خارج از کشور است، اگر محتواهای رد و بدل شده حذف شده باشد دسترسی به آنها تقریبا غیرممکن است. به همین دلیل برای اثبات اینگونه روابط باید قبل از اینکه محتوا حذف شود، با تهیه اسکرین شات که بعدا اصالت و صحت آن توسط کارشناس پلیس فتا تایید می‌شود، اقدام شود.

نکته4– مزاحمت برای بانوان چه در فضای مجازی و چه در دنیای واقعی جرم است. برابر ماده 619 قانون مجازات اسلامی، هر کس در اماکن عمومی یا معبر متعرض مزاحم اطفال یا زنان بشود یا با الفاظ و حرکات مخالف شئون و حیثیت به آنان توهین کند از دو تا 6 ماه و تا 74 ضربه شلاق محکوم خواهد شد. البته اثبات مزاحمت در فضای مجازی از یک جنبه کمی دشوار است و آن هم این است که خانم می‌تواند با بلاک کردن و یا حذف کردن مزاحم مانع ادامه مزاحمت او شود. به همین خاطر توصیه می‌شود اگر احساس کردید مردی مزاحم شماست بلافاصله او را از صفحه مجازی خود دیلیت کنید چون در غیر اینصورت و با توجه به اینکه شما اجازه ادامه حضور او در صفحه مجازی‌تان را داده‌اید و مزاحمت زمانی ایجاد می‌شود که ارتباط‌گیری یک طرفه باشد و طرف مقابل رضایتی به ادامه ارتباط نداشته باشد، اثبات مزاحمت در دادگاه کمی دشوار خواهد بود. شاکی برای شکایت از جرم مزاحمت بایستی دلایل طرح شکایت خود که همان اعلام شماره تلفن‌های تماس مشتکی‌عنه با تلفن منزل، محل کار و یا تلفن همراه و یا متن پیامک‌های ارسالی و یا پیام‌های فضای مجازی که حاوی تهدید و مزاحمت می‌باشد را به دادسرا اعلام کند. قانونگذار مجازات افرادی که ایجاد مزاحمت تلفنی کنند را مطابق ماده 641 قانون مجازات اسلامی، علاوه بر قطع تلفن، حبس از یک تا 6 ماه تعیین کرد است.

موضوع سوم: زنا

زنا به رابطه جنسی میان زن و مردی بدون وجود رابطه زوجیت میان آن‌ها گفته می‌شود. مردی که مرتکب زنا شده ‌است را زانی، و زن زناکار را زانیه می‌خوانند. در نکات زیر ابعاد حقوقی زنای به عنف، زنا با زنی که در عده است، زنای محصنه و زنای غیرمحصنه توضیح داده می‌شود.

نکته1– زنای به عنف زنایی است که یکی از طرفین و معمولا خانم به انجام رابطه رضایت نداشته باشد. “عنف” در لغت به معنای “سختی، درشتی، تندی و غلبه و زور آمده است. در واقع این جرم زمانی اتفاق می‌افتد که زن به عمل زنا راضی نباشد و مرد با زور و ارعاب و تهدید با او زنا کند. مجازات مردی که این عمل قبیح را انجام می‌دهد، اعدام است.

نکته2– ازدواج در زمان عده اعم از اینکه به صورت موقت یا دائم باشد، حرام است یعنی عقدی که می خوانند باطل است و اگر مرد و زن یا یکی از آنها از حکم شرعی اطلاع داشته است آن زن برای همیشه بر آن مرد حرام می شود یعنی بعد از تمام شدن عده هم نمی‌تواند آن زن را بگیرد اگر چه نزدیکی هم نکرده باشند- اما اگر هیچ کدام نمی دانسته اند زن در عده است و نمی دانسته اند عقد کردن در زمان عده حرام است در صورتی که نزدیکی نکرده باشند بعد از تمام شدن عده می توانند مجددا عقد کنند و آن زن بر مرد حرام نمی شود.

اما اگر مسأله زنا در کار بوده یعنی با زنی که در عده است بدون عقد زنا کرده باشد -در صورتی که زن در حال عده طلاق رجعی بوده- آن زن بر مرد حرام می‌شود و بعد از عده هم نمی‌تواند با او ازدواج کند- اما اگر زن در حال عده ازدواج موقت(صیغه) بوده یا در عده طلاق بائن یا عده وفات شوهرش بوده و زنا داده است بعد از تمام شدن عده می تواند با آن مرد ازدواج(اعم از موقت یا دائم) نماید.

نکته3– زنای شخص متاهل را محصنه و زنای شخص غیرمتاهل را غیرمحصنه می‌نامند. این دو نوع زنا زمانی محقق می‌شود که شخص با اختیار خود تن به این عمل داده باشد. کیفر شخص زناکار در زنای محصنه اعدام است. کیفر شخص زناکار در زنای غیرمحصنه درمرتبه اول یکصد ضربه شلاق است و اگر سه مرتبه زنا کند و در هر مرتبه حد خورده باشد، کیفر او در مرتبه چهارم اعدام است. اما نکته بسیار مهم درباره این نوع رابطه نامشروع این است که به دلیل اینکه شارع این اعمال را بسیار زشت می‌داند طریقه‌ای بسیار سخت برای اثبات آنها در نظر گرفته و به همین دلیل اثبات این نوع از زنا معمولا بسیار سخت است و قضات در چنین اتهام‌هایی متهم را تعزیر می‌کنند.

موضوع چهارم: روابط نامشروع زن یا مرد متاهل

رابطه نامشروع اما آگاهانه زن و یا مرد متاهل اگر به حد زنا نرسد و یا در حدی پایین‌تر از زنا اثبات شود براساس ماده 637 قانون مجازات اسلامی با آن برخورد خواهد شد که می‌گوید: هرگاه زن و مردی که بین آنها علقة زوجیت نباشد، مرتکب روابط نامشروع یا عمل منافی عفت غیر از زنا از قبیل تفبیل یا مضاجعه شوند، به شلاق تا 99 ضربه محکوم خواهند شد.

نکته1- قباحت عمل زنا توسط زن شوهردار تا حدی است که طبق قوانین شرع و قانون مجازات اسلامی، اگر مردی زن خود را در حال ارتکاب عمل زنا با مرد غریبه ببیند اگر آن مرد را به قتل برساند از قصاص معاف خواهد بود. به چنین رویدادی قتل در فراش می‌گویند.

نکته2- در صورتی که زن مرتکب جرم رابطه نامشروع شود و توسط مرد این مورد در دادگاه ثابت شود و حکم قطعی دریافت نماید، مرد می‌تواند به استناد این حکم، در دادگاه خانواده در پرونده نفقه‌ای که در دادگاه خانواده تشکیل شده است، ناشزه بودن زن را ثابت نماید و در صورت اثبات ناشزه بودن زن به وی نفقه تعلق نمی‌گیرد.

نکته3- حتی اگر رابطه نامشروع زن در دادگاه ثابت شود، مهریه او سر جای خودش است و مرد باید مهریه را به زن بپردازد. تنها راه معافیت از پرداخت مهریه، بذل مهر از جانب زن است بدین معنی که زن مهریه‌اش را به هر میزان که باشد ببخشد.